Achterstand

Heel lang heeft men aangenomen dat het fysieke prestatievermogen van de man ver superieur was aan dat van de vrouw. De laatste jaren blijkt echter steeds meer dat de verschillen ('achterstand') minder groot zijn dan werd gedacht. Zo kan de vrouwenmarathon een sprankelende atletiekshow zijn en bewijst de Keniaanse Tegla Loroupe dat de afstand met de mannen steeds kleiner wordt. Tegerlijkertijd is zij van bijzonder groot belang voor de positie van de Afrikaanse vrouw.

Bij verschillende grote stadsmarathons is de rol van toploopsters steeds belangrijker geworden. Maar toch is bij alle grote marathons slechts vijf tot tien procent van de deelnemers vrouw. Hier zal in de toekomst de nodige verandering in (moeten) komen. In Japan en de Verenigde Staten is dit reeds het geval en ook in Nederland loopt het percentage vrouwen nu echt op. En waarom ook niet?
Het is een gegeven dat het vrouwelijk lichaam duidelijk verschilt met dat van de man. Daar kunt u niets aan veranderen. Vrouwen zijn gemiddeld kleiner en dat uit zich bij het lopen in een kortere paslengte. Het lichaamszwaartepunt ligt lager en het bekken is wat breder.
Voor vrouwen is het verder nadelig dat zij gemiddeld een hoger vetpercentage hebben dan mannen. Normaal is het vetpercentage voor een vrouw 25 procent, terwijl het bij mannen gemiddeld vijftien procent bedraagt. Een vrouw sjouwt bij het lopen daardoor meer massa mee.

Betere vetverbranding
Een factor die u, in tegenstelling tot de fysieke verschillen, wel kunt veranderen is het uithoudingsvermogen. Het maximale zuurstofopnamevermogen (een maatstaf voor uw conditie) is bij vrouwen veertig procent lager dan bij mannen. Dit komt onder meer doordat het hart van de man meer bloed per minuut rond kan pompen.

Ook bezit de man een iets hogere concentratie hemoglobine (nodig voor zuurstoftransport in het lichaam) en grotere longen. Daar staat weer tegenover dat vrouwen beter hun energievoorraden gebruiken. Bij een niet al te hoog looptempo zijn vrouwen in staat om hun vet beter te verbranden dan mannen. Het voordeel van een betere vetverbranding zou kunnen zijn dat vrouwen in staat zijn hun voorraad koolhydraten te sparen.

Vetpercentage
Hieruit kan men dus afleiden dat vrouwen zeer geschikt zijn voor (ultra)lange afstanden. Tijdens deze ultralopen ligt het tempo lager als tijdens bijvoorbeeld de marathon. Bij deze lage snelheid verbrandt de loper meer vet. Vrouwen zouden bij zo?n lage snelheid in het voordeel zijn door hun betere vetverbranding.

Voordeel in de kou
Voor wat betreft het lopen in de hitte zijn er weinig verschillen, maar bij het lopen in de kou zijn vrouwen in het voordeel vanwege het hogere vetpercentage. Verder speelt ook de menstruatiecyclus een rol. Daarbij zijn enkele kanttekeningen te plaatsen ten aanzien van de invloed van de menstruatie op de sport en andersom.
Het lichamelijk prestatievermogen, althans de spierkracht en het zuurstofopnamevermogen, wordt volgens onderzoekingen niet beïnvloed door de menstruatie. Indirect zijn er wel factoren van invloed op de prestaties. In veel gevallen beeft de (anticonceptie)pil een positieve bijwerking voor sportende vrouwen.
De meeste problemen, bij bijna de helft van de vrouwen, komen een week voor de menstruatie voor en worden het premenstruele -syndroom genoemd. Dit kan gepaard gaan met moeheid, prikkelbaarheid en pijnlijke borsten. Het gebruik van de pil kan de cyclus sturen en is dus een middel in de trainings- en wedstrijdplanning. Die wetenschap levert bijvoorbeeld ook een vermindering op van het aantal blessures, dat doorgaans in de premenstruele fase toeneemt.
Wereldtopper Uta Pippig werd daarentegen in de Boston Marathon van dit jaar verrast door haar cyclus. Al na zeven kilometer kreeg zij met duidelijk zichtbaar bloedverlies te kampen. Maar de Duitse overwon alle klachten en eventuele schroom, zegevierde in 2.27.12 en beschouwde het als de mooiste overwinning van haar leven.

Wetenschap
In 1992 verscheen er in het belangrijke wetenschapsblad Nature een artikel waarin werd voorspeld dat vrouwen binnen vijftig jaar op alle lange afstanden beter zouden presteren dan mannen. Deze voorspelling moet nog uitkomen, maar als we kijken naar de wereldrecords op de ultralange afstanden dan zijn die bij de vrouwen al scherp. Hoe langer de afstand, hoe meer de vrouw in het voordeel is. Een man die hetzelfde persoonlijke record heeft op de marathon als een vrouw, zal door die vrouw in een wedstrijd over de dubbele afstand worden verslagen, zo concluderen de twee wetenschappers in Nature.

Belastbaarheid
Uit de lichamelijke verschillen tussen mannen en vrouwen mag niet geconcludeerd worden dat vrouwen minder belastbaar zijn dan mannen. Voor wat betreft de training zijn beide groepen even goed belastbaar. Of zoals een voormalig trainer van veel Nederlandse toploopsters ooit zei: Ik durf zelfs zover te gaan dat de meiden die bij mij getraind hebben, in een aantal gevallen zelfs zwaarder belast konden worden dan de jongens die bij mij trainden. Daarnaast waren zij in het algemeen serieuzer en minder snel uit het veld geslagen. Bij mij moeten ze dan ook niet met dat fabeltje aan komen dat vrouwen het zwakke geslacht zijn. Integendeel.