In de winkel - Runner's World - Hardlopen, marathons, blessures en loopschema's

> > > In de winkel

Schoenen

Stapels orthopedische inlegzolen als trieste getuigen van een loper op zoek naar passende schoenen. De rondgang langs de verschillende stations in de schoenenketen vergt soms eindeloos geduld. De ervaren loper heeft allang een vast adres en kent de criteria die de verkoper hanteert. Runner's World blinddoekte een viertal kopers, zette een paar versleten schoenen in en somt die criteria op.

Het is een slecht schoenenjaar (2001). Dat zegt een kenner in de winkel die zijn waren slijt in een opstelling van twee bij vier meter. Het contrast met het nabije natuurschoon is zeldzaam groot. Toch moet u hier de juiste schoen voor al die mooie paden zien te vinden. En dat terwijl de wind zo ongunstig waait. Geen innovatieve modellen, slecht functionerende systemen, vroegtijdig inzakkende tussenzolen: het dubieuze resultaat van de voortschrijdende wetenschap en doorlopend research bij meerdere fabrikanten. En met name het gevolg van het aanpassen van veel ontwerpen door marktgestuurde designafdelingen, die met de broodnodige functionaliteit van schoenen veel minder op hebben.
Maar wanneer u zich losweekt van alle prietpraat en op zoek gaat naar de juiste schoen, wat dan te doen? Runner's World nam de proef op de som met een test waarbij de lopers werden geblinddoekt. Want wanneer u te veel weet van een merk, model of kleur, kan dat uw oordeel ongunstig beïnvloeden. En dan is er nog het prijskaartje. Niet voor niets verklapte een Zwitsers onderzoek een paar jaar geleden dat de prijs van een schoen meer zegt over het inkomen van de eigenaar dan over de kwaliteit van het model. Ook het uiterlijk van een schoen beïnvloedt bij meer dan de helft van de serieuze lopers de aankoop. Daarbij komen advertenties, meningen van vrienden, van verkopers en journalisten, én uw eigen ervaring. Weg ermee!
Dat was het uitgangspunt van de proef waarin vier geblinddoekte lopers schoenen testten en een loopbandtest afwerkten. Per loper werden zes modellen uit verschillende prijsklassen geselecteerd. Vier daarvan beantwoordden aan de individuele noden van de testers, terwijl twee modellen expres niet goed waren. De testers gaven een waardering voor de demping, de stabiliteit en de mate van (comfortabel) afwikkelen. Voorts werd de prijs geschat en aangegeven hoe geschikt dit model voor hen was.

Enorm verschil
De resultaten waren fascinerend. Zo was er het enorme verschil tussen het idee dat fabrikanten van hun schoenen hebben en dat van de testers. Drie testers waren niet in staat een van de twee 'foute' modellen te identificeren en een van hen noemde een 'fout' model zelfs het meest geschikte. Pasvorm kleurde (of beter: verkleurde) in grote mate het oordeel over de kwaliteit. Met andere woorden: ook al koopt u blind schoenen, enige vakkundige begeleiding blijft nodig. Canadees onderzoek (Benno Nigg, Calgary) duidt er echter wel op dat pasvorm een zeer belangrijke factor is bij het zoeken naar en vinden van de individueel juiste schoen.

Bedenk eerst wat voor soort demping u wenst en vooral nodig hebt. De ene demping voelt hard en veerkrachtig, de andere zacht en springerig. Beide krijgen van de fabrikant het predikaat 'goede demping' mee. Wat wilt u? Probeer de schoen en loop ermee.

De kwaliteit van demping heeft een prijskaartje. Goedkope schoenen kunnen verrassend comfortabel aanvoelen, maar de vraag is gerechtvaardigd hoe lang dat gevoel standhoudt.

Een zachte schoen voelt prettig in de winkel, daarna voldoet dit meestal niet. Tenzij u licht genoeg bent, of de schoen stabiel of reactief genoeg is.

Een schoen met veel demping biedt meestal wat wordt beloofd. Maar de wijze van plaatsing van dempingselementen kan de schoen weleens heel andere karakteristieken geven.

Uw gewicht heeft invloed op de demping, en dus zijn lopers op zoek naar een mix van aangename demping en voldoende stugheid van de tussenzool.

Demping en stabiliteit hoeven elkaar niet uit te sluiten. De beste modellen op dit gebied zijn doorgaans ook de duurste.

Een goede pasvorm ontneemt het zicht op de werkelijkheid bij zaken als stabiliteit, afwikkeling, prijs, geschiktheid en zelfs gewicht. Een betere pasvorm leverde op deze punten steeds een hogere waardering op.

Voorafgaand aan het passen moet bekend zijn hoe u loopt en wat voor type schoen u nodig hebt. Zo voorkomt u het passen van een schoen met een perfecte pasvorm, maar een technisch verkeerd onderstel.

Vervolgens is het zaak voldoende tijd aan het passen te besteden, en zeker verschillende merken en prijsklassen te proberen.

Lopen in een schoen met een matige pasvorm kan nooit worden gecorrigeerd door de aanwezige technische snufjes.

Bedenk dat er merken zijn, die ook breedtematen bieden (voornamelijk New Balance).

Een zwaarder model kan door de goede pasvorm lichter aanvoelen.

De testers hadden een redelijk idee van de prijzen van de schoenen, met een consequente afwijking naar beneden van twintig euro. Alleen in de laagste prijsklasse (onder honderd euro) werd de prijs te hoog ingeschat.

Er was geen verband te vinden tussen de schatting van de prijs en de mate van geschiktheid die zij ervoeren bij een bepaalde schoen.

Wél was er een verband tussen het ware prijskaartje en de door de testers gerapporteerde mate van geschiktheid. Als de prijs steeg, werd het oordeel gunstiger.

Het oordeel werd vooral beïnvloed door de pasvorm, hoe het bovenwerk aanvoelde en de veerkracht van de demping.

De prijs als factor speelt in het hoofd van lopers geen grote rol. Het lichaam daarentegen vraagt om dure (mits goede) schoenen. Stap daarom met een begrensd budget de winkel binnen en begin niet eerst de duurdere modellen te passen.

Boven 120 euro worden de verschillen tussen de toegevoegde kwaliteiten kleiner. Enige druk van de verkoper, in plaats van advies, dient u te negeren.

De testers kozen eerder voor een model met een goede pasvorm, maar een biomechanisch fout onderstel, dan voor een biomechanisch geschikte schoen met een slechte pasvorm.

bepalen van de juiste stabiliteit bleek moeizaam. In feite kozen allen, op één na, een schoen met te veel stabiliteit. Vooral neutrale lopers moeten oppassen geen antipronatieschoenen te kopen.

Een deskundige verkoper is absoluut noodzakelijk voor het geven van een goed advies. Daarbij hoort ook een onderzoek, waaruit de voetkarakteristieken rollen.

Vertrouw ook op uw gevoel: als iets u niet helemaal zint, vervolg dan uw zoektocht.

Iets te veel stabiliteit kan geen kwaad. Hebt u stijve voeten, dan dienen deze echter niet door de schoenen te worden beperkt in de benodigde bewegingsvrijheid.

Natuurlijk valt er wel wat af te dingen op deze resultaten. Wat zijn nu vier lopers? Hoe ervaren zijn zij? En waarom de loopbandtest? Niet iedereen loopt daar even gemakkelijk op. Maar het is een utopie te denken dat alle winkels die krap behuisd zijn, de loopband de deur uit zullen doen. Bovendien voegen sommigen daar een zeer deskundig advies aan toe.
Drie bezoeken van de verslaggever 'met twee paar versleten, maar trouwe schoenen' aan evenzoveel specialisten bieden een nagenoeg eenduidig beeld. De gehanteerde technieken verschillen telkens, de grote lijn komt overeen, alsmede het eindresultaat. De drie maken deel uit van het topje van de ijsberg. Maar aan die top zijn er in Nederland en België velen te vinden, want nergens staat het schoenadvies zo hoog aangeschreven als in de lage landen. Elders bent u echt binnen een half uur de winkel uit gegooid. Hier niet.
Hoewel: van de vaste klant staan de gegevens in de computer. Op basis van die informatie en de laatste stand van zaken worden de nieuwe pantoffels snel aangemeten. In het andere geval wordt de koper eerst geheel ontleed, hoewel vlak na binnenkomst al rap duidelijk is welk vlees er in de kuip zit. De oude schoenen verraden immers zonder mondelinge toelichting al enorm veel.
Kijk eens naar de slijtageplekken. Niet alleen de plaats, maar ook de mate van slijtage. De buitenzool heet niet voor niets slijtzool. Zet de schoenen op de toonbank en bekijk ze eens goed van achteren (de hak). Als dat een tijd geleden is, is het toch even schrikken dat ze zo ver uit het lood staan. Eveneens verrassend is de uitgezakte aanblik van het hielgedeelte. Bekijk daarna de tussenzool nauwkeurig en zie dat deze een beetje bol staat, als een duister pak melk. En wat doen al die rimpels in de zool? Is dat een nieuwe vinding of gewoon ouderdom?
Tien tegen één dat een goede verkoper dan al weet welke twee, drie modellen geschikt zijn. Bij het enigszins supinerende beeld past een vrij stugge, stabiele, doch neutrale schoen. Maar een vervolg over blessures, aantal trainingen, kilometers en ondergrond mag niet ontbreken. Plus een hedendaags voetonderzoek. Dat varieert aanzienlijk, is de ervaring. De een speelt doktertje, de ander doet interessant met een drukplatform, de derde laat de videocamera meelopen. Een combinatie mag ook. De af te leggen afstand verschilt: nul meter (loopband), acht meter en 35 meter. Allen trekken conclusies over de stand van de voeten bij de landing, in de steun- en in de afzetfase. En telkens zijn de uitkomsten vrijwel hetzelfde.
Op drie verschillende manieren komt ook de drukverdeling onder de voet in beeld, uitgedrukt in een keurige lijn. Althans, dat zou mooi zijn. Met wederom een kleine afwijking keert steeds hetzelfde patroon terug. Grotere afwijkingen worden ook verklaard: een lekke airbag in de zool, een te lang dienstdoende tussenzool, te weinig voorvoetdemping in verhouding tot het gewicht, en een doorgezakte voorvoet met toch nog een beetje overpronatie. De deskundigen in winkels en (paramedische) adviescentra weten raad. De beschreven feiten betreffen allemaal individuele voorbeelden, maar wijzen op een eenduidige lijn: kies een goed adres en de kwaliteit is gewaarborgd.

Een nieuwe ontwikkeling, hoewel al langer wetenschappelijk toegepast, is de gevoelige inlegzool van Medilogic (www.medilogic.com). Voor de kleine winkelier is dit nog wel een prijzige aanschaf. Met een zender om het middel en draden naar een inlegzool in beide schoenen, kan tot op 400 meter de afwikkeling van de voet in beeld (computer) worden gebracht. Daarbij wordt de ontstane warmte omgezet in een mate van druk. In het heden en verleden werden met behulp van de computer vooral statische en dynamische afdrukken (zie foto) van de blote voet gemaakt. Voorts kon ook de druk van de schoenzool met elektronica worden gemeten. Maar nu kan dat alles nog verfijnder worden getoond, over een langer en vooral realistischer traject. De toepassing zal niet op elke koper worden losgelaten, maar is er vooral om bij onduidelijkheden problemen te identificeren.
Opmerkelijk, maar toch ook weer niet, is de mening van onze eigen schoendeskundige Dirk Jan de Jong, die niet afhankelijk is van de verkoop. Hij hamert veel meer op de conclusies die hij optekent over de training, dan op de vindingen in zijn eigen labje. Als lopers niet willen luisteren naar zijn trainingsadviezen, wijst hij ze de deur. Veel blessureleed wordt volgens De Jong ten onrechte aan het schoeisel toegeschreven.
Overbelasting en het blijven indrukken van het gaspedaal zorgen voor veel meer leed. Gevolgd door de gang naar de orthopedisch schoenmaker, die gouden tijden beleeft met door verzekeringen vergoede inlegzolen. De enkele werkelijk deskundigen niet te na gesproken, is een inlegzool veelal een doekje voor het bloeden. Benno Nigg, volgens De Jong de godfather van de sportschoenbiomechanica, heeft wetenschappelijk aangetoond dat het sportschoeisel niet de oorzaak is van de vele loopblessures (zie Runner's World, oktober 2001).
Het is tot nu toe ondoenlijk gebleken om de ongeveer 150 speciaalzaken in Nederland en België te rangschikken naar kwaliteit. Vraag in uw omgeving collega-lopers naar hun ervaringen. Leg de meetlat van dit verhaal langs de verkopers. Hun optreden maakt vaak snel duidelijk hoe ze met de loopsport begaan zijn. Ga eerst eens langs bij twee, drie zaken van enige naam en faam, maar loop niet te lang op uw schoenen door. Na duizend kilometer is het echt tijd voor een onderhoudsbeurt. En dat betekent meestal: nieuwe schoenen

1. De pasvorm van een schoen is essentieel...

2. ...maar mag niet de individuele geschiktheid maskeren.

3. Kies niet bij voorbaat voor de prettigste demping.

4. Duurdere schoenen zijn niet per definitie beter.

5. Vergeet uw eigen visie en laat uw loopstijl deskundig analyseren.

6. Loop de schoenen enkele dagen wandelend in.

7. Wissel in het begin nog af met de oude schoenen.

8. Ga na duizend kilometer weer eens langs bij de specialist.

9. Gebruik twee verschillende modellen naast elkaar.

10. Versleten schoenen zijn goud waard bij de aankoop van nieuwe.

Blind date

Op zoek naar de juiste schoen

Demping

Pasvorm

Prijs

Geschikt?

Hoog aangeschreven

Elektronische inlegzool

Tip top-10