Kruisbanden

De kruisbanden zijn in het kniegewricht gelokaliseerd. Deze twee bandstructuren, die zich kruislings tussen scheenbeen en bovenbeen bevinden, stabiliseren de knie bij voor- en achterwaartse bewegingen en draaibewegingen. Vroeger werd niet veel aandacht aan letsel van de kruisbanden geschonken, maar met de ontwikkeling van het functie-onderzoek van de knie en de knie-kijkoperatie (artroscopie) zijn de mogelijkheden van de diagnose en behandeling verbeterd.
Vaak is een beweging waarbij het onderbeen ten opzichte van het bovenbeen naar buiten draait en tegelijkertijd zijdelings wordt belast de oorzaak van dit soort ernstig letsel. Soms wordt het knieletsel nog gecompliceerd door een knieband- en meniscusbeschadiging.

Een kruisbandletsel gaat niet altijd gepaard met ernstige pijn. Een kortdurend, instabiel gevoel in de knie met een 'plop-gevoel' of geluid met kortdurende pijn door rek van het kniekapsel kan vaak het enige, acute symptoom zijn. De kruisbandscheuring uit zich echter veelvuldig in zwelling van de knie, meestal binnen enkele uren na het ongeval. Punctie van de knie binnen enkele dagen laat dan vrijwel altijd bloed in het gewricht zien, terwijl bij deskundig onderzoek specifieke instabiliteit van de knie te vinden is.

Spontane genezing van een kruisbandscheuring is niet mogelijk. Bij volledige scheuring lost de kruisband vaak zelfs op, omdat de beschadigde band door het lichaam wordt afgebroken. De mate van instabiliteit van de knie bij kruisbandlaesies bepaalt of conservatief of operatief moet worden gehandeld. Een optimale spierkracht van de bovenbeenspieren kan de knie-instabiliteit deels compenseren. Indien hierdoor de knie vrij van klachten gebruikt kan worden, is een operatieve ingreep niet nodig. Bij instabiliteitsklachten tijdens sportbeoefening met veel rotatiebewegnigen (voetbal, judo) kan op amateur- of recreantieniveau een andere sport worden gekozen. Fietsen, zwemmen, schaatsen en ook hardlopen zijn vaak zonder klachten mogelijk.

Als de knie zelfs met een optimale spierkracht en het gebruik van een stabiliserende kniebrace klachten blijft geven, is een operatie aan te bevelen. Er zijn veel operatietechnieken, waarbij - om de kruisbandfunctie te herstellen - vooral gebruik wordt gemaakt van spieren en pezen rond de knie. Soms wordt extra kunststofmateriaal gebruikt. De herstelperiode van een kruisbandoperatie is lang en afhankelijk van de mate van knie-instabiliteit, verder letsel aan de knie, spierfunctie en complicaties na operatie, zoals vochtvorming of verklevingen. Meestal moet worden gerekend op vier tot zes maanden herstel. In die periode dragen krachttraining, fietsen en zwemmen, later gevolgd door hardlopen bij tot herstel. Bij een goed herstel bestaat er geen bezwaar tegen intensieve looptraining, maar de spierkracht van de bovenbenen moet wel extra worden onderhouden.

Terug naar Anatomie